Cấu trúc nhân cách của giảng viên

Tâm lý học là khoa học về các hiện tượng tâm lý diễn ra trong đầu óc con người. Tâm lý học có đối tượng nghiên cứu là các hiện tuợng tâm lý với tư cách là một hiện tượng tinh thần do thế giới khách quan tác động vào não con người sinh ra, gọi chung là các hoạt động tâm lý. Trải qua quá trình lịch sử phát triển, tâm lý học đã hình thành các trường phái, lý thuyết khác nhau như tâm lý học hành vi, tâm lý học cấu trúc, phân tâm học, tâm lý học nhận thức…và đặc biệt, trường phái tâm lý học hoạt động lấy chủ nghĩa Mác – Lênin làm nền tảng tư tưởng đã tạo ra bước ngoặt trong lịch sử tâm lý học. Từ đó, các ngành khác nhau về tâm lý học ra đời, như tâm lý học lứa tuổi, tâm lý học sư phạm, tâm lý học giao tiếp…

Nghiên cứu về các hiện tượng tâm lý, tâm lý học nói chung, tâm lý học sư phạm nói riêng có đề cập đến một vấn đề mang tính chất trung tâm của tâm lý học, mệnh danh là “mắt lưới” của cả hệ thống khoa học về tâm lý, đó là vấn đề Nhân cách.
Trong bài viết này đề cập đến cấu trúc nhân cách của người cán bộ giảng dạy ở bậc đại học, với tư cách là một đối tượng nghiên cứu của tâm lý học sư phạm, mà cụ thể là tâm lý học giáo dục đại học.
1. Khái niệm chung về nhân cách và cấu trúc nhân cách
a) Khái niệm
            Nhân cách là tổ hợp những đặc điểm, những thuộc tính tâm lý của cá nhân, biểu hiện bản sắc và giá trị xã hội của con người.
Với định nghĩa này, nhân cách chỉ là bao hàm phần xã hội trong tâm lý con người, là tâm lý cá nhân với tư cách là một thành viên của một xã hội nhất định, là chủ thể của các quan hệ người- người của hoạt động có ý thức và giao lưu.
b) Cấu trúc tâm lý của nhân cách
Có nhiều cách quan niệm khác nhau về cấu trúc nhân cách, nhưng tựu chung lại cấu trúc của nhân cách gồm hai mặt thống nhất với nhau là phẩm chất và năng lực (hay còn gọi là đức và tài)
2. Cấu trúc nhân cách của người cán bộ giảng dạy ở đại học và những kết luận sư phạm liên quan
Cán bộ giảng dạy ở bậc đại học là những người giảng dạy và nghiên cứu tại các trường cao đẳng, đại học, nắm vững các phương pháp khoa học về giảng dạy và giáo dục, biết sử dụng thành thạo các phương tiện kỹ thuật trong giảng dạy, thường xuyên rèn luyện để nâng cao trình độ nghiệp vụ của mình, tham gia tích cực vào công tác nghiên cứu khoa học và đời sống xã hội.
Nhân cách của người cán bộ giảng dạy cũng được xem xét một cách thống nhất gồm hai mặt phẩm chất và năng lực
a) Phẩm chất của người cán bộ giảng dạy đại học
Phẩm chất của người cán bộ giảng dạy cũng cần và phải có đầy đủ các phẩm chất của một công dân, một nhà giáo và một cán bộ viên chức Nhà nước. Điều đó thể hiện đầy đủ trên các mặt chính trị, đạo đức và trí tuệ
Phẩm chất chính trị của người cán bộ giảng dạy đại học thể hiện ở sự trung thành với mục đích, lý tưởng của chế độ. Có bản lĩnh chính trị vững vàng, kiên định con đường, mục tiêu đề ra. Phẩm chất chính trị còn thể hiện ở tinh thần chấp hành tốt chủ trương, chính sách pháp luật của Đảng và Nhà nước, hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao với vai trò là một viên chức Nhà nước, chỉ làm những gì pháp luật quy định. Phẩm chất chính trị cần được hun đúc, trau dồi và thể hiện trong việc tuyên truyền, giáo dục các thế hệ sinh viên lòng yêu tổ quốc, phần đấu cho sự nghiệp tương lai.
Ở Việt Nam hiện nay, phẩm chất chính trị của cán bộ giảng dạy đại học là cần kiên định con đường lý tưởng cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam, sống và làm việc theo Hiến pháp và Pháp luật.
Phẩm chất đạo đứccủa người cán bộ giảng dạy đại học: Với vai trò, vị trí là giáo viên, giảng viên, trước hết người cán bộ giảng dạy đại học phải trau dồi và đảm bảo các quy tắc về đạo đức nghề nghiệp. Có ý chí đạo đức không ngừng phấn đấu vươn lên trong sự nghiệp giảng dạy, hoàn thành tốt nhiệm vụ giảng dạy và nghiên cứu trong nhà trường Đại học. Phẩm chất đạo đức của người giảng viên còn thể hiện ở tình yêu, lòng thương đối với học trò, có sự nhạy cảm và khả năng thấu cảm đối với học trò. Từ đó, hình thành nên lương tâm và trách nhiệm nghề nghiệp.
Phẩm chất trí tuệ: Là một nhà nghiên cứu khoa học, một người truyền thụ chân lý, người giảng viên cần phải có quá trình tự học, tự sáng tạo không ngừng, đồng thời không được phép để cho trí tuệ của mình bị lạc hậu so với kiến thức chung cũng xã hội, thậm chí còn cần phải là những người phát minh, phát hiện, sáng chế ra những tri thức, những giải pháp kỹ thuật mới so với xã hội. Cần phải là lực lượng tiến bộ của xã hội.
b) Năng lực của người cán bộ giảng dạy ở bậc đại học
Năng lực của người cán bộ giảng dạy ở bậc đại học nói chung tập trung vào các bốn năng lực cốt lõi dưới đây:
Năng lực dạy họclà khả năng thực hành nghề nghiệp của mình. Đã là một giảng viên thì nhiệm vụ trung tâm phải là giảng dạy, trao và truyền tri thức cùng cách thức, phương pháp để tạo ra chân lý đó. Năng lực dạy học cần thể hiện thông qua hoạt động thực tiễn dạy học và được đánh giá ở nhiều tiêu chí, khía cạnh khác nhau. Muốn đạt được năng lực này, trước hết người cán bộ giảng dạy phải nắm vững chuyên môn của mình, sau đó không ngừng hun đúc, trau dồi thông qua con đường nghiên cứu, sáng tạo và tự học.
Năng lực giáo dục: Bên cạnh năng lực dạy học, tức là khả năng truyền thụ tri thức, người cán bộ giảng dạy còn cần có năng lực giáo dục phẩm chất, đạo đức cho sinh viên, giúp họ phân biệt đúng sai và trở nên người hơn. Năng lực này có thể thông qua các bài học giáo dục được thuyết giảng, nhưng cũng có khi cần phải thông qua hành động thực tiễn và tâm gương của người thầy, người cô.
Năng lực chẩn đoán, đánh giá, tư vấn: Đây là năng lực cần thiết giúp người giáo viên hiểu được tâm tư, tình cảm của người khác, đặc biệt là sinh viên, từ đó có chính kiến, quan điểm lập trường về vấn đề, thậm chí đưa ra các cách thức giúp người khác giải quyết vấn đề. Muốn đạt được điều đó, cần phải có khả năng tự đặt mình vào vị trí của người khác, đóng các vai trò khác nhau trong suy nghĩ và hành động của người khác.
Năng lực phát triển nghề nghiệp (riêng)và phát triển trường học: Đây là việc cá nhân người giáo viên nỗ lực không ngừng trong việc gây dựng sự nghiệp của mình. Việc phát triển nghề nghiệp đồng nghĩa với việc anh không ngừng rèn luyện khả năng chuyên môn, phẩm chất và năng lực để hoàn thiện chính bản thân và nghề nghiệp. Khả năng phát triển trường học được hiểu là sự quảng bá, giới thiệu hình ảnh của Nhà trường đối với xã hội.   
            Tóm lại, nhân cách của người cán bộ giảng dạy đại học cần được xem xét một cách thấu đáo trên hai mặt thống nhất là phẩm chất và năng lực. Nghề nghiệp giảng viên sẽ là thước đo quy chuẩn những điều nằm trong phẩm chất và năng lực mà người đảm nhiệm phải có. Từ đó, hình thành nên một mẫu số chung cho bất cứ ai muốn trở thành một con người có nhân cách trong nghề nghiệp này.
 Tác giả: Bùi Trọng Tài
TÀI LIỆU THAM KHẢO
PGS.PTS Nguyễn Thạc, PTS  Phạm Thành Nghị. Tâm lý học sư phạm đại học. Nhà xuất bản Giáo dục,
Nguyễn Quang Uẩn (chủ biên). Tâm lý học đại cương. Nhà xuất bản đại học Quốc gia Hà Nội. Hà Nội, 2005

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s